Ayasofya kısa tarihi

Ayasofya kısa tarihi

AYASOFYANIN TARİHİ

ayasofya1.jpg

Bügünkü Ayasofya aynı yere yapılan üçüncü binadır.  İlk Ayasofya 337-361 yılları arasında imşa edilmiş ve açılışı 15 Şubat 360’ta büyük konstantim’in oğlu II. Constantin tarafından gerçekleştirilmiştir. 20 haziran 404’te çıkan bir isyanlar sırasında yakılarak tahrip olmuştur. Eski bir tapınak olan Artemis tapınağının üzerine inşa edildiği sanılan birinci ayasofyadan günümüze ulaşan bir kalıntı bulunmamaktadır.

İkinci Ayasofya’nın inşa emri II. Theodosius tarafından verilmiş olup bugünkü ayasofyanın yerine yapılmıştır. İkinci ayasofyanın açılışı II. Theodosius tarafından 10 Ekim 415’te gerçekleştirilmiş olup mimarı mimar rufinostur. İkinci ayasofya’da birincisi gibi bazilika planlı olup ahşap çatılı ve beş nefliydi ve bu yapıda 13-14 Ocak 532’de Nika ayaklanması sırasında yakılıp yıkılmıştır.

Ayasofya7.jpg

Üçüncü ayasofyanın yapım emri 23 Şubat 532 de I. Justinianus tarafından fizikci Miletli İsidoros ve matematikçi Trallesli Anthemius’a verilmiştir. 23 Aralık 532 de başlanan yapım çalışması 27 Aralık 537 de tamamlanmıştır. Üçüncü ayasofyanın bu kadar kısa bir sürede tamamlanmasında binanın yapımında kullanılan bir çok hazır taş ve sütunun imparatorluk topraklarında bulunan eski yapılardan ve tapınaklardan temin edilmesinin etkisi büyüktür. Örneğin Efesteki Artemis tapınağı, Lübnandaki Balbek tapınağı, Mısırdaki Güneş tapınağı, Tarsustaki Pagan tapınağı gibi başkaca bir çok eski yapılardan çeşitli taşlar ve diğer malzemeler temin edilmiştir.

Ayasofya2.jpg

Kaplama ve sütunlarda kullanılan renkli taşlarda dünyanın farklı yerlerinden ve anadoludan temin edilmiştir. Kırmızı porfir taşı Mısırdan, yeşil porfir Yunanistandan, beyaz mermer Marmara adasından sarı taş Suriyeden, kara taş istanbuldan getirilmiştir. Anadolunun farklı bölgelerinden çeşitli taşlarda kullanılmıştır. Ayasofyanın mozaiklerinin yapımı ise 565-578 yılları arasında  II. Justin döneminde tamamlanmıştır.

ayasofya3.jpg

O zamandan bu yana bir çok deprem vı yıkım görmüş olmasına rağmen her seferinde tadilat görmüştür. 553 gölcük depremi, 557 ve 558  istanbul depremi, 859 depremi, 869 depremi, 989 depremi, 1204 latin istilası bunlardan bilinenleridir.

Ayasofya4.jpg
Ayasofya5.jpg

1453’te Fatih Sultan Mehmet tarafından istabul fethedildikten sonra Ayasofya camiye çevrilmiştir. O sıralarda Ayasofya harap olmuş haldeydi. Ayasofyaya özel bir önem veren Fatihin emriyle temizlenip camiye çevrildi ve ilk minaresi onun zamanında inşa edildi. II. Selim döneminde Mimar Sinan tarafından bina dış istinat yapıları ile takfiye edilerek sağlamlaştırıldı. Zamanla eklenen minareler, türbeler, imarethane, şadırvan,mihrap gibi yapılarla ve çeşitli eklemelerle tam bir külliye haline gelmiştir.  Ayasofya camii 1930-1935 yılları arasında restorasyon çalışmaları nedeniyle halka kapatıldı. Bakanlar kurulunun 24 Kasım 1934 tarih ve 7/1589 sayılı kararıyla müzeye çevrilmiş ve 1 Subat 1935’te ziyarete açılmıştır. Ayasofya cami halen müze statüsünde bulunmaktadır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir